AÞIK KEREM
Ünlü halk öyküsü "Kerem Ýle Aslý"nýn kahramanlarýndan olan, Aþýk
Kerem, gerçekten halk ozanlarýnýn, saz ozanlarýnýn geleneksel yapýsýna
uygun, çok duyarlý, yalýn dille aþk deyiþleri söylemiþ bir ozan.
Yaþamýyla ilgili açýk seçik bilgilerden yoksunuz. Birçok halk, saz ozanýnda
olduðu gibi. Birtakým söylentilere, olaylara, eldeki bilgilere dayanýlarak
kimi sonuçlara varýlabiliyor olsa olsa.
Bu konuda türlü söylentiler, varsayýmlar var. Bunlarýn Anadolu içinde
en yaygýnýný, kimi araþtýrmacýlar Aþýk Kerem'in yaþamý için geçerli sayýyorlar.
Öyküyü, söylentiyi kýsaca özetleyelim:
Aþýk Kerem, Isfahan Þahý'nýn oðlu Ahmet Mirza'nýn takma adýdýr. Aþýk
Kerem (Ahmet Mirza), Þah'a hazinedarlýk yapan bir Ermeni keþiþinin
kýzý olan Aslý'ya vurulur, tutulur. Keþiþ, dinsel ayrýlýk bakýmýndan Aþýk Kerem ile
Aslý'nýn evlenmelerine karþý çýkar; ailesiyle birlikte gizlice kaçar.
Ýþte bu olaydan sonra da Aþýk Kerem, alýr sazý eline yollara düþer. Aþýk Kerem'in, arkadaþý
Sofu'yla birlikte dolaþtýðý söylenir. Sonunda Kerem ile Aslý, Halep'te
karþýlaþýrlar. Halep Paþasý'nýn zorlamasýyla Aslý Kerem'e verilir. Ne
var ki, Keþiþ, bütün zorlamalara karþýn dinsel ayrýlýðýn böyle bir birleþmeye
kesinlikle engel olmasý gerektiði inancýnda olduðu için Aslý'ya sihirli bir
giysi giydirir. Düðmeleri açýldýðýnda kendiliðinden iliklenen bir giysi. Gerdek gecesi
Kerem, muradýna bu yüzden eriþemez. Yüreðindeki özlemle, aþk ateþinden yanar,
kül olur. Kerem'den çýkan alevlerle saçý tutuþan Aslý da Kerem'in ardýndan ölür.
Bu öykünün, 16. yüzyýlda geçtiði varsayýmýndan yola çýkýlarak Aþýk Kerem'in
bu yüzyýlda yaþadýðý kabul edilmektedir. Bu öykü, Anadolu, Azerbaycan,
Ermenistan bölgelerinde yüzyýllarca sürüp gitmiþ; elbette, her yörede,
bölgede, söyleyenin dilinde, sazýnda yeni eklemeler ya da çýkarmalara uðramýþ
olabilir. Nedir ki, yaygýn, etkin, yaþarlýlýðýný yitirmemiþ bir öyküdür bu.
Aþýk Kerem de, bu coþkulu aþkýn, tutkunun ustalýklý bir halk ozanýdýr.
Özellikle Anadolu halkýnýn özlemlerini, duyarlýlýðýný, isterlerini içeren bu
þiirlerin bir bölümünün, doðrudan Aþýk Kerem'in dilinden sazýndan çýkmamýþ olmasý da
düþünülebilir ama, bu acýlý, tutkulu aþk þiirlerinin gerçek temsilcisi
olma hakký, sanýrýz, Aþýk Kerem'dedir.
ÞAKI BÜLBÜL ÞAKI BAHAR ERÝÞTÝ
Þaký bülbül þaký bahar eriþti
Þakýyýp ötmenin zamaný geldi
Kýrmýzý gül budaðýna eriþti
Koparýp kokmanýn zamaný geldi
Benim sevdiceðim gelir naz ile
Baðrýmý deliyor sitem söz ile
Kýrmýzý badeler çihe saz ile
Çaðýrýp içmenin zamaný geldi
Benim sevdiceðim ince bellidir
Gamzesinde siyah çifte benlidir
Ýçinde aþký olan bellidir
Aþýk aþk kýlmanýn zamaný geldi
Öksüz Kerem bunu þöyle söyledi
Ýndi aþkýn deryasýný boyladý
Selvi boylu bizi abdal eyledi
Sarýlýp yatmanýn zamaný geldi
::::::::::::::::
NÝC'EDEYÝM GÖNÜL SENDEN
Nic'edeyim gönül senden
Ben dönerim gönül dönmez
Bir yavruya düþtü gönül
Ben dönerim gönül dönmez
Keklik gibi sekiþinden
Elvan elvan nakýþýndan
Bir harami bakýþýndan
Ben dönerim gönül dönmez
Kaþ oynadýrsa gözünden
Beni isterse özünden
Aslý bir kafir kýzýndan
Ben dönerim gönül dönmez
Yoluna koymuþum caný
Didemden akýttým kaný
Kerem sevdi Aslý Han'ý
Ben dönerim gönül dönmez
::::::::::::::
ADAMI HAYVANI TANIYIP BÝLMEZ (Taþlama)
Adamý hayvaný tanýyýp bilmez
Vakýtlar gelende abdestin almaz
Ezanlar okunur namazýn kýlmaz
Camilere gider minber beðenmez
Günde seyyah eder dað ile taþý
Aklýna getirmez cehennem ateþi
Balta ile týraþ ederler baþý
Þehire gelende berber beðenmez
Ýnsansýz daðlardýr senin otaðýn
Cahillik yoluna kaynamýþ yaðýn
Evinde bulunmaz bir kat yataðýn
Kahvelere gider minder beðenmez
Ýçer rakýyý mest olam deyi
Konuþur eþekle dost olam deyi
Ýki söz bellemiþ usta olam deyi
Kamiller önünde þiir beðenmez
Sefil Kerem çeker ah ile zarý
Ana yardým etsin Yaradan Barý
Acep kim getirmiþ bu sert hýmarý
Koparmýþ yularý urgan beðenmez
:::::::::::::::
GURBET ELDE YAMAN OLDU HALÝMÝZ
Gurbet elde yaman oldu halimiz
Sýlaya varmaya nice çaðlar var
Ah ederim elim eriþmez yare
Aramýzda yýkýlasý daðlar var
Ne yaman eðlenip kaldýk burada
Dilerim Mevla'dan erem murada
Bana derler neyin kaldý sýlada
Demezler ki bir ciðerim daðlar var
Bir yiðit düþünce kaldýran olmaz
Eyilik dururken kem demek olmaz
Bu kadar gurbette eðlenmek olmaz
Ne diyeyim ayaðýmý baðlar var
Bozulmaz mý alnýndaki yazýlar
Göz göz oldu yaralarým sýzýlar
Kerem'im der dinleyin hey gaziler
Derdin koyup benim için aðlar var
::::::::::::::::::
ÝÞTE KIRDIM PUTUM ÝLE HAÇIMI
Ýþte kýrdým putum ile haçýmý
Yedi yýlda duydum senin acýný
Þimdi nuþ eyledim Hak Din ilacýný
Aman Kerem beni rüsvay eyleme
Yedi yýldýr ne getirdin baþýma
Genç yaþýmda aðu kattýn aþýma
Sail oldum düþtüm senin peþine
Zalim seni nice rüsvay etmeyim
Ne hikmettir ben murada ermedim
Hiç ömrümde böyle sevda görmedim
Kerem bana yar olduðun bilmedim
Aman Kerem beni rüsvay eyleme
Þimdi bildim Hak dinlerin ahdýný
Taktýrmadýn kýr atýmýn rahtýný
Terk ettirdin Þah babamýn tahtýný
Zalim seni nice rusvay etmeyim
Aman Kerem sana kullar olayým
Çektiðin dertlere derman bulayým
Getir dört kitabý elim vurayým
Aman Kerem beni rüsvay eyleme
Beni destan ettin dilden dillere
Susuz ceylan gibi attýn göllere
Ahir beni muhtaç ettin illere
Zalim seni nice rüsvay etmeyim
Allah için olsun beni kýnama
Çünkü ol adular kondu haneme
Gönül ister saram seni sineme
Aman Kerem beni rüsvay eyleme
Hasret olan hasret muradýn alýr
Sanma ki bu ahým mahþere kalýr
Benim çektiðimi bir Mevla bilir
Zalim seni nice rüsvay etmeyim
Aman Kerem bu sözleri atalým
Bal ile kaymaðý bile katalým
Senin ile gizli sohbet tutalým
Aman Kerem beni rüsvay eyleme
Bu aþk beni üryan edip soymadan
Kerem hýþma gelip cana kýymadan
Kalk gidelim ol adular duymadan
Aslý seni gayri rüsvay etmeyim
Aða Kerem Paþa Kerem Han Kerem
Hasret Kerem Öksüz Kerem Kul Kerem
Aslý sana kurban olsun can Kerem
Aman Kerem beni rüsvay eyleme
:::::::::::::::::
BÝR HAN KÖÞESÝNDE KALMIÞIM HASTA
Bir han köþesinde kalmýþým hasta
Gözlerim kapalý kulaðým seste
Kendim gurbet ilde gönlüm heveste
Gelme ecel gelme üç gün ara ver
Al benim sevdamý götür yare ver
Erzurum daðlarý duman dildedir
Baþým yastýktadýr gözüm yoldadýr
Aslý hayýn yardýr adam daldadýr
Gelme ecel gelme üç gün ara ver
Al benim sevdamý götür yare ver
Erzurum daðlarý kardýr geçilmez
Gizli sýrlar her adama açýlmaz
Ayrýlýk þerbeti zehir içilmez
Gelme ecel gelme üç gün ara ver
Al benim sevdamý götür yare ver
Felek sen mi kaldýn bana gülecek
Akýttýn göz yaþým kimler silecek
Kerem'e dediler Aslý'n gelecek
Gelme ecel gelme üç gün ara ver
Al benim sevdamý götür yare ver
:::::::::::::::::
IRMAK KENARINDA ESVAP YUYANLAR
Irmak kenarýnda esvap yuyanlar
Yuyup yuyup gül dalýna serenler
Ceylan gibi tatlý cana kýyanlar
Allý gelin Han Aslý'ma benzersin
Yiðit senin sözün canýma okur
Arasam cihanda menendin yoktur
Gelin kýz bir deðil gayetlen çoktur
Var git oðlan aradýðýn deðilem
Aramýzda dalga vardýr dal vardýr
Baþýmýzda türlü türlü hal vardýr
Aslý'm gibi yanaðýnda gül vardýr
Allý gelin Han Aslý'ma benzersin
Yiðit sana bu söz namustur ardýr
Halk içinde cihan baþýma dardýr
Ben hali deðilem sahibim vardýr
Var git oðlan aradýðýn deðilem
Dua edin Kerem muradýn alsýn
Beni yardan ayýran tutuþsun yansýn
Kimin yari isen mübarek olsun
Allý gelin Han Aslý'ma benzersin
Kaldýr yiðit baþýn bakam yüzüne
Kurban olam ayaðýnýn tozuna
Sen kulak ver Urkiye'nin sözüne
Gel git oðlan ben Aslý Han deðilem